Het doel van de kerk

Gelukkig heb ik er al veel langer last van. Anders zou ik mij misschien zorgen maken. Soms haal ik een boek uit de kast waar ik aan kan zien dat ik het gelezen moet hebben. Maar van de inhoud kan ik me helemaal, maar dan ook helemaal niets meer herinneren.

Pas had ik weer eens zo’n boek in handen: Handboek gezonde gemeente, geschreven door een zekere Robert Warren. Ik blader er wat doorheen, opzoek naar iets van herkenning. Ik herken niks maar stuit wel op een raar ‘sommetje’: Kerk = Gebouw + Pastor + Diensten op zondag. Het praatje bij het sommetje is dat het past bij een model waar ‘de kerk laten voortbestaan’ wordt ingevuld als het open houden van gebouwen, geld vinden voor een eigen pastor en voldoende mensen op zondag het gebouw binnen krijgen zodat we diensten kunnen blijven houden. En daarmee is dan zo’n beetje alles over kerk-zijn gezegd.

‘Maar klopt dat?’, vraagt Warren zich af. Volgens hem is het belangrijk dat we tot een begrip komen van de kerk dat teruggaat tot de kern, tot waar het ten diepste om gaat. De uitkomst is een ander sommetje:

Kerk = gemeenschap + geloof + handelen. Het praatje bij dit sommetje beschrijft de kerk als een gemeenschap van mensen die bij elkaar gebracht zijn door geloof, wat hen aanzet tot handelen. Het beschrijft de kerk als een ‘betrokken geloofsgemeenschap’: niet alleen betrokken bij elkaar maar vooral ook bij de wereld om ons heen.

Al eens eerder en vaker heb ik gezegd dat ik mij erg aangesproken heb gevoeld door de eerste zin in het Maarlandse beleidsplan: “Een kerk of een kerkelijke gemeente is geen doel op zich”. Maar klopt dat?

De kerk is een middel om een doel te bereiken. Wat is het doel van de kerk? Als een kerk niet meer weet wat haar doel is, loopt ze het gevaar zelf tot doel te worden. Het middel wordt dan het doel.

Voor wie die te vaag is: het hebben en houden van kerkgebouwen, dominees en kerkdiensten is niet het doel van de kerk.

Rowan Williams zou ooit iets gezegd hebben als: “Kerk is wat gebeurt als de invloed van Christus in een bepaalde situatie twee of drie mensen samenbrengt”. Verrassend is misschien vooral wat daarin niet wordt gezegd: een gebouw wordt bijvoorbeeld niet genoemd. Het heeft iets van ‘terug naar de basiskern’.

Het lijkt mij prachtig om de komende jaren hierover met elkaar van gedachten te wisselen en er concreet en praktisch handen en voeten aan te geven.

André van den Bor

De nieuwsbrief

Bijbelvers van de dag

Zie, God is mijn helper, de Heer is het die mijn leven draagt.

protestantse gemeente i.w. Vredekerk/Maarland