Onder de toren op dinsdag 5 mei: vrijheid

Gisteravond hebben we stil gestaan bij de dood van hen die hun leven hebben gegeven in de strijd voor vrede en vrijheid. De mensen – vaak jonge jongens – die in een ver land – ons land – gingen vechten. De mensen uit ons land in het verzet tegen de tirannie van een moordend regime. De militairen die in missies van de Verenigde Naties hun leven hebben gegeven om vrede en vrijheid te brengen in landen ver weg. Ze gingen met vrees en beven, ze vochten voor vrede en vrijheid. We mogen hen dankbaar zijn en hen een plaats geven in onze collectieve herinnering.

Het klinkt tegenstrijdig: vechten voor vrede en vrijheid. Maar het is actueel. Vrijheid is meer dan de afwezigheid van dwang of tirannie. Van de psycholoog Erich Fromm heb ik ooit geleerd dat je onderscheid kunt maken tussen twee soorten vrijheid: ‘vrijheid van’ en ‘vrijheid voor’.

‘Vrijheid van’ is dat je vrij bent om je mening kenbaar te maken; dat is de vrijheid van meningsuiting waarvoor onder andere Amnesty International zich inzet. Dat je vrij bent om te gaan en te staan waar je wilt, dat je je eigen godsdienst kunt bepalen en kunt uitkomen voor je seksuele kleur.

‘Vrijheid voor’ is dat je je verantwoordelijkheid neemt voor de samenleving waarvan je deel uit maakt. ‘Vrijheid van’ alleen zou tot een soort onverschilligheid kunnen leiden: iedereen mag doen wat ie wil, zolang een ander er maar geen last van heeft. Het is misschien wel een dreigend gevaar in een consumptie maatschappij: je bent niet zozeer burger (of boer of buitenlui), maar in de eerste plaats consument. Je bent een afnemer. Men spreekt ook wel over ‘de calculerende burger’: wat levert een bepaald gedrag mij op, wat kost het mij?

Maar een samenleving kan alleen draaiende gehouden worden als er niet alleen afnemers zijn, maar ook ondernemers en burgers (en boeren en buitenlui) die een bijdrage leveren aan de samenleving. Mensen die in hun werk of als vrijwilliger een stapje extra doen, om de samenleving tot een samen leven te maken. Mensen die in een gemeenteraad of een kerkenraad of een bestuur van een voetbalvereniging gaan zitten – natuurlijk ook om daar zelf wijzer van te worden, want het is gewoon leuk en leerzaam. Maar ook om bij te dragen aan de samenleving.

‘Vrijheid van’ en ‘vrijheid voor’ horen bij elkaar. Voor die vrijheid hebben velen hun leven ingezet.

domie Tjalling

Reageren? Mail / bel met Tjalling Huisman: 0596 571393 / tjhuisman27@gmail.com

De nieuwsbrief

Bijbelvers van de dag

Als uw hart gelooft, zult u rechtvaardig worden verklaard; als uw mond belijdt, zult u worden gered.

protestantse gemeente i.w. Vredekerk/Maarland