Onder de toren op vrijdag 17 april: hoop

In een recensie van een boek las ik een prachtige uitspraak van Vaclav Havel over hoop. Vaclav Havel was onder het communistische regiem in Tsjechoslowakije schrijver en mensenrechtenactivist. Toen de communistische regering omver viel, werd hij president van het land. Over ‘hoop’ heb ik vaker mooie uitspraken van hem gelezen. Maar nu het citaat:
‘Hoe ongunstiger de situatie waarin onze hoop overeind blijft, des te intenser is deze hoop. Hoop is niet hetzelfde als optimisme. Het is niet de overtuiging dat iets goed afloopt, maar de zekerheid dat iets zin heeft, ongeacht hoe het afloopt, en de enige echte bron van de grootsheid van de menselijke geest en van het menselijke streven.’

Onverwacht en mooi vind ik dat Havel stelt dat hoop niet een ander woord is voor optimisme. Optimisme kan in je karakter zitten. Optimisme kan ook afgestraft worden door de feiten. Optimisme kan grootspraak blijken te zijn. Maar hoop blijft overeind, als er geen reden is voor optimisme. Sterker nog: hoe pessimistischer de situatie stemt, hoe sterker de hoop wordt.

Hoop is ook niet ‘de overtuiging dat iets goed afloopt’. Een overtuiging zit in je hoofd – om het maar modern uit te drukken. Een overtuiging kan veranderen, doordat er andere feiten boven tafel komen die nieuwe inzichten geven. Zo kan de overtuiging dat iets goed afloopt omslaan in de overtuiging dat iets niet goed afloopt.

Hoop zit dieper verankerd in een mens. Havel noemt het zelfs ‘de enige echte bron van de grootsheid van de menselijke geest’. Ik zou dat eerder over de liefde willen zeggen, tenminste liefde die verder reikt dan mijn eigenbelang.

Maar hoop….Havel noemt het de ‘zekerheid dat iets zin heeft’. Dat klinkt als een innerlijke overtuiging, een innerlijk kompas waarop je leven vaart. Je laat je leven dus niet sturen door de golven van het nieuws of de stemmingen van je geest of de schommelingen van de beurs of de meningen van anderen. Je laat je leven sturen door je innerlijk kompas. Dat betekent niet dat je geen rekening houdt met de golven, stemmingen, schommelingen en meningen. Een stuurman die altijd rechtdoor gaat, komt niet ver. Maar je koerst op je innerlijke kompas.

Postuum dankjewel, Havel!

domie Tjalling

Reageren? Mail / bel met Tjalling Huisman: 0596 571393 / tjhuisman27@gmail.com

De nieuwsbrief

Bijbelvers van de dag

Als uw hart gelooft, zult u rechtvaardig worden verklaard; als uw mond belijdt, zult u worden gered.

protestantse gemeente i.w. Vredekerk/Maarland